Tiếng Việt lan tỏa ở Malaysia

Từ 2 lớp nhỏ khai giảng vào tháng 10.2016, những lớp tiếng Việt dần có học sinh ở nhiều nơi tại Malaysia. Còn chị Liên, một giáo viên ngữ văn quê Thanh Hóa, từ công việc đứng lớp đã bước vào hành trình hoạt động cộng đồng mà chính chị có lẽ cũng không hình dung hết khi bắt đầu.

Ảnh: NVCC

Từ một phòng khách

Ý tưởng mở lớp tiếng Việt miễn phí cho con em người Việt tại Malaysia được Hội Phụ nữ Việt Nam tại Malaysia khởi xướng năm 2016. Là giáo viên, thấy công việc phù hợp với chuyên môn của mình, chị Liên nhận lời đứng ra tổ chức và trực tiếp giảng dạy.

Nhưng từ ý tưởng đến lớp học đầu tiên là cả một quãng đường. Chị cùng các chị em trong nhóm chọn giáo trình, vận động các gia đình cho con đi học, tìm địa điểm... Với sự hỗ trợ của Đại sứ quán Việt Nam tại Malaysia, hội phụ nữ và cộng đồng, tháng 10.2016, 2 lớp đầu tiên chính thức khai giảng. Hơn 1 năm đầu, phòng khách của một thành viên câu lạc bộ trở thành lớp học. Sau đó, Đại sứ quán Việt Nam tại Malaysia hỗ trợ địa điểm và các lớp học được duy trì cho đến nay.

Ảnh: NVCC

Điều giữ chân chị Liên suốt 10 năm rất giản dị: Chị thích dạy học. Nhưng còn một lý do khác. "Sống ở nước ngoài, tôi luôn mong muốn con mình giữ được tiếng Việt, giữ được bản sắc Việt Nam, nên tôi cũng muốn giúp các cháu nhỏ trong cộng đồng giữ tiếng Việt, giữ được một sự gắn kết nhất định với quê hương, đất nước", chị chia sẻ.

Rồi lớp học dần vượt ra khỏi giới hạn của một lớp học.

Buổi học im phăng phắc

Trong rất nhiều học sinh đã đến với lớp tiếng Việt suốt 10 năm, ký ức khiến chị Liên nhớ nhất lại đến vào thời điểm mọi người không thể gặp nhau.

Đó là những ngày dịch Covid-19. Lớp tiếng Việt được chuyển lên mạng. Một tối chủ nhật, khoảng 10 học sinh từ 8 - 11 tuổi cùng học chủ đề "Gia đình". Cuối buổi, chị Liên mở cho các em nghe bài Nhật ký của mẹ của nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung qua phần thể hiện của ca sĩ Hiền Thục.

Ảnh: NVCC

Một lớp học vốn thường xuyên sôi nổi bỗng im phăng phắc. Trên màn hình máy tính, chị nhìn thấy vài học sinh đưa tay lau nước mắt. "Tôi lặng người", chị kể và cho biết dù từng nghe bài hát ấy nhiều lần và cũng nhiều lần xúc động, nhưng tối hôm đó, điều khiến cô giáo rơi nước mắt lại là những đứa trẻ trước màn hình.

"Vậy là một bài hát tiếng Việt đã chạm được vào trái tim non trẻ của những cô cậu bé người Việt sinh ra, lớn lên ở nước ngoài, đánh thức những rung cảm rất đẹp trong các cháu. Trong khoảnh khắc ấy, tôi thấy công việc mình làm thực sự có ý nghĩa", chị nhớ lại.

Với chị Liên, lớp tiếng Việt vì thế không dừng ở chuyện trẻ đọc đúng hay viết đúng. Những buổi học, hoạt động ngoại khóa, trò chơi dân gian, văn nghệ hay những ngày lễ truyền thống còn tạo ra một không gian để những gia đình Việt gặp nhau và để những đứa trẻ lớn lên xa quê có thêm một điểm chung: tiếng Việt.

Ảnh: NVCC

Khi học trò là Cảnh sát biển Malaysia

Nhưng có một ngày, học trò của chị Liên không còn là những cô cậu bé người Việt. Họ là các thành viên Cảnh sát biển Malaysia. Khóa tiếng Việt giao tiếp đặc biệt này được tổ chức trong giai đoạn dịch Covid-19, qua sự kết nối của Đại sứ quán Việt Nam tại Malaysia. Mục đích ban đầu rất thực tế: giúp phía Cảnh sát biển Malaysia có thể giao tiếp với ngư dân Việt Nam tại vùng biển tiếp giáp 2 nước.

"Điều khiến tôi ấn tượng là các học viên rất nghiêm túc, chăm chỉ", chị kể và cho biết còn gặp những doanh nhân, hướng dẫn viên du lịch người Malaysia tìm học tiếng Việt vì nhu cầu công việc.

Ảnh: NVCC

Thế là bài học không chỉ còn những câu giao tiếp. Từ tiếng Việt, chị kể với học viên về đàn bầu, phở, gỏi cuốn, cà phê, những địa danh của Việt Nam… "Ngôn ngữ luôn là cây cầu kết nối. Tiếng Việt không chỉ gắn kết người Việt với quê hương mà còn là nhịp cầu kết nối người Việt với bạn bè sở tại", chị Liên nói.

Có lẽ cũng từ quan niệm ấy, hành trình hoạt động cộng đồng của chị ngày càng rộng hơn. Từ Câu lạc bộ tiếng Việt, chị tham gia Hội Phụ nữ Việt Nam tại Malaysia, các hoạt động thiện nguyện, giao lưu văn hóa, quảng bá áo dài... Với chị, gìn giữ bản sắc không có nghĩa là khép cộng đồng lại trong những giá trị riêng của mình.

"Từng mảnh ghép đẹp sẽ làm thành một Việt Nam đẹp"

Nếu một người bạn Malaysia hỏi: "Việt Nam của chị là gì?", Nguyễn Thị Liên nói chị sẽ kể về ngày Giỗ tổ Hùng Vương. Trong câu chuyện ấy có truyền thuyết con Rồng cháu Tiên, có bánh chưng, bánh dày, nền văn minh lúa nước và trên hết là tinh thần nhớ về nguồn cội.

Ảnh: NVCC

Nhưng sau nhiều năm sống ở nước ngoài, chị còn có một cách khác để nghĩ về hình ảnh Việt Nam. Đó là hình ảnh được tạo nên từ chính mỗi người Việt khi bước ra thế giới. Và nếu không phải là người Việt duy nhất họ từng gặp, mỗi người ít nhất cũng là một phần trong cách bạn bè quốc tế hình dung về đất nước này. Như cách chị Liên ví von: "Từng mảnh ghép đẹp sẽ làm thành một Việt Nam đẹp trong mắt bạn bè".